Economische theorieën overwegen de impact van een zombillion op de wereldeconomie

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker te horen in economische kringen, en verwijst naar een hypothetische economische situatie waarin een significant aantal bedrijven – vaak aangeduid als ‘zombiebedrijven’ – in staat zijn te overleven ondanks een gebrek aan fundamentele economische levensvatbaarheid. Deze bedrijven zijn vaak zwaar gecrediteerd en genereren nauwelijks genoeg winst om hun schuldenlast te dekken, waardoor ze in een continue staat van financiële kwetsbaarheid verkeren. De impact van een toename van dergelijke bedrijven, een ‘zombillion’, op de wereldeconomie is een onderwerp van groeiende zorg.

Het fenomeen van zombiebedrijven is niet nieuw, maar de potentiële omvang ervan, en de systematische risico’s die daarmee gepaard gaan, hebben de aandacht getrokken na periodes van langdurig lage rentes en ruim monetair beleid. Deze omstandigheden hebben het voor bedrijven gemakkelijker gemaakt om schulden aan te gaan en te herfinancieren, zelfs als hun onderliggende bedrijfsvoering zwak is. De vraag is nu of de huidige economische verschuivingen, met stijgende rentes en afnemende liquiditeit, deze zwakke bedrijven bloot zullen leggen en tot een bredere economische correctie zullen leiden.

De Oorzaken van een Zombillion en de Rol van Monetair Beleid

De opkomst van een ‘zombillion’ is sterk verbonden met het monetair beleid van de afgelopen decennia. Na de financiële crisis van 2008 en opnieuw tijdens de COVID-19 pandemie, voerden centrale banken over de hele wereld een expansief monetair beleid, gekenmerkt door extreem lage rentetarieven en kwantitatieve versoepeling. Deze maatregelen waren bedoeld om de economie te stimuleren en een diepere recessie te voorkomen. Echter, dit beleid had ook onbedoelde gevolgen, waaronder het in leven houden van bedrijven die onder normale omstandigheden failliet zouden zijn gegaan. Deze bedrijven, de zombiebedrijven, konden blijven opereren omdat de kosten van het lenen van geld uitzonderlijk laag waren.

Een cruciale factor is de schending van ‘creative destruction’, een concept geïntroduceerd door de Oostenrijkse econoom Joseph Schumpeter. Creative destruction beschrijft de onvermijdelijke vernietiging van inefficiënte bedrijven en industrieën om ruimte te maken voor innovatie en groei. Wanneer zwakke bedrijven in leven worden gehouden door kunstmatige stimulansen, wordt dit proces belemmerd, wat leidt tot een minder dynamische en minder efficiënte economie. De middelen die in deze zombiebedrijven worden vastgelegd, zijn niet beschikbaar voor investeringen in nieuwe, meer productieve ondernemingen.

De Impact op Allokatie van Kapitaal

Het in leven houden van zombiebedrijven leidt tot een inefficiënte allocatie van kapitaal. Kapitaal dat in gezonde, groeiende bedrijven zou moeten worden geïnvesteerd, wordt verspild aan het ondersteunen van bedrijven die geen duurzame toekomst hebben. Dit vermindert de totale productiviteit van de economie en belemmert de groei op lange termijn. Bovendien kan het leiden tot een vermindering van de investeringen in onderzoek en ontwikkeling, omdat de middelen worden afgeleid naar het redden van oudere, minder innovatieve bedrijven. Dit effect is bijzonder schadelijk in een tijd waarin technologische vooruitgang en innovatie essentieel zijn voor economische vooruitgang.

De tabel hierboven illustreert de verschillen in financiële prestaties tussen zombiebedrijven en gezonde bedrijven, waarmee de inefficiëntie van kapitaalallocatie verder wordt benadrukt.

De Systematische Risico's van een Zombillion

Een ‘zombillion’ creëert significante systematische risico’s voor het financiële systeem. De onderlinge verwevenheid van bedrijven en financiële instellingen betekent dat het falen van een groot aantal zombiebedrijven een domino-effect kan veroorzaken, wat kan leiden tot een bredere financiële crisis. Banken en andere kredietverstrekkers die aanzienlijke leningen hebben uitstaan aan zombiebedrijven, kunnen te maken krijgen met grote verliezen, waardoor hun kapitaalpositie wordt verzwakt en hun vermogen om te lenen wordt verminderd. Dit kan leiden tot een kredietcrunch, waarbij bedrijven moeilijker toegang krijgen tot financiering, wat de economische groei verder kan belemmeren.

De concentratie van risico is een bijzonder zorgpunt. Als een groot aantal financiële instellingen blootgesteld is aan dezelfde groep zombiebedrijven, kan het falen van deze bedrijven een gezamenlijk probleem worden, dat moeilijk op te lossen is zonder overheidsinterventie. Dit kan leiden tot moreel risico, waarbij financiële instellingen onnodige risico’s nemen, in de verwachting dat de overheid zal ingrijpen om ze te redden.

De Rol van Overheidsbeleid en Regulering

Overheidsbeleid en regulering spelen een cruciale rol in het creëren en in stand houden van het ‘zombillion’-probleem. Naast het monetair beleid, kunnen ook andere overheidsmaatregelen, zoals subsidies en belastingvoordelen, bedrijven in staat stellen te overleven die anders failliet zouden zijn gegaan. Hoewel deze maatregelen bedoeld zijn om banen te beschermen en de economie te stimuleren, kunnen ze op de lange termijn contraproductief zijn, omdat ze de allocatie van kapitaal verstoren en innovatie belemmeren. Strengere regelgeving op het gebied van kredietverlening en faillissementsrecht zou kunnen helpen om het aantal zombiebedrijven te verminderen en het financiële systeem te versterken.

• Verbeterde stresstests voor banken om hun blootstelling aan zombiebedrijven te meten.
• Hervormingen van het faillissementsrecht om efficiëntere procedures voor herstructurering en liquidatie te creëren.
• Gerichte steunmaatregelen voor bedrijven die te maken hebben met tijdelijke moeilijkheden, in plaats van permanente subsidies.
• Stimulering van investeringen in innovatie en nieuwe technologieën.

Het implementeren van deze maatregelen vergt politieke wil en een lange termijnvisie. De verleiding om zwakke bedrijven te redden is vaak groot, vooral in tijden van economische onzekerheid. Echter, het negeren van het probleem van het ‘zombillion’ kan leiden tot grotere economische problemen in de toekomst.

De Geografische Spreiding van Zombiebedrijven

Het fenomeen van zombiebedrijven is niet beperkt tot één land of regio, maar komt voor in verschillende economieën over de hele wereld. Echter, de omvang en de oorzaken van het probleem kunnen variëren. In Japan bijvoorbeeld, heeft een lange periode van lage rentetarieven en een cultuur van bedrijfsleven dat gericht is op het behouden van banen, geleid tot een relatief groot aantal zombiebedrijven. In Zuid-Europa, hebben structurele problemen zoals een gebrek aan concurrentievermogen en een hoge schuldenlast bijgedragen aan de opkomst van zombiebedrijven.

Ook in de Verenigde Staten en de Europese Unie is het aantal zombiebedrijven toegenomen na de financiële crisis van 2008 en de COVID-19 pandemie. De verschillen in economische structuur en beleid tussen deze landen beïnvloeden de snelheid en de manier waarop het probleem zich ontwikkelt. Het is belangrijk om de specifieke context van elk land te begrijpen om effectieve oplossingen te kunnen ontwikkelen.

Vergelijking tussen G20-landen

Een analyse van gegevens van G20-landen laat zien dat de verhouding van zombiebedrijven varieert aanzienlijk, van minder dan 5% in sommige landen tot meer dan 20% in andere. Deze verschillen zijn gecorreleerd met factoren zoals de rentestand, de schuldniveaus, de kwaliteit van het juridische systeem en de efficiëntie van de markten. Landen met een sterke regelgeving en een efficiënt juridisch systeem hebben doorgaans minder zombiebedrijven, omdat het gemakkelijker is om faillissementen af te handelen en kapitaal te heralloceren. De analyse suggereert dat een combinatie van structurele hervormingen en macro-economisch beleid nodig is om het probleem van het ‘zombillion’ effectief aan te pakken.

1. Implementeer strengere kredietnormen voor banken.
2. Vereenvoudig de procedures voor faillissement en herstructurering.
3. Stimuleer investeringen in innovatie en nieuwe technologieën.
4. Versterk de concurrentie op de markt.
5. Verminder overheidsinterventie in de economie.

Deze stappen kunnen helpen de economie robuuster te maken en de negatieve effecten van zombiebedrijven te beperken.

De Toekomstige Ontwikkelingen en Mogelijk Scenario's

De toekomst van het ‘zombillion’ is onzeker en hangt af van een aantal factoren, waaronder de toekomstige rentevoeten, de economische groei en het overheidsbeleid. Als de rentetarieven blijven stijgen, zullen zombiebedrijven het steeds moeilijker krijgen om hun schuldenlast te dragen, wat kan leiden tot een golf van faillissementen. Dit kan een negatieve impact hebben op de economische groei, maar het kan ook een kans bieden voor een gezondere allocatie van kapitaal en een toename van de productiviteit. Als de economische groei echter blijft aanhouden, kunnen zombiebedrijven langer in leven blijven dan verwacht, wat de systematische risico’s zal vergroten.

Een belangrijk aandachtspunt is de mogelijke impact van technologische veranderingen. Automatisering en digitalisering kunnen de kosten voor bedrijven verlagen, waardoor het gemakkelijker wordt voor zwakke bedrijven om te overleven. Aan de andere kant kunnen deze veranderingen ook leiden tot een afname van de vraag naar arbeid, wat de economische kwetsbaarheid kan vergroten. Het is essentieel om de impact van deze technologische veranderingen in de gaten te houden en het beleid daarop aan te passen.

De Rol van Duurzaamheid en ESG-factoren

Naast de financiële aspecten speelt duurzaamheid en Environmental, Social, and Governance (ESG) een steeds belangrijkere rol in de beoordeling van de levensvatbaarheid van bedrijven. Bedrijven die niet voldoen aan de ESG-standaarden lopen het risico om hun toegang tot financiering te verliezen, omdat investeerders en banken steeds meer aandacht besteden aan deze factoren. Dit kan leiden tot een versnelde correctie in de markt, waarbij zombiebedrijven die niet duurzaam opereren, sneller failliet zullen gaan. De integratie van ESG-factoren in de financiële analyse kan helpen om een gezondere en veerkrachtigere economie te creëren, die beter bestand is tegen toekomstige schokken. Bedrijven moeten zich aanpassen en investeren in duurzaamheid om te kunnen overleven.

Deze verschuiving naar duurzaamheid kan een kans bieden voor innovatie en groei. Bedrijven die in staat zijn om nieuwe, duurzame producten en diensten te ontwikkelen, zullen een concurrentievoordeel hebben. Het is belangrijk dat overheidsbeleid en regulering de ontwikkeling van duurzame economische activiteiten stimuleert en de transitie naar een groene economie vergemakkelijkt. Dit vereist een gezamenlijke inspanning van overheden, bedrijven en investeerders.